ارجاع امر به داوری هنگام تنظیم قرارداد
طرفین
هر معاملهای حق دارند ضمن معادله یا به موجب قرارداد جداگاه، توافق كنند
كه در صورت بروز اختلاف بین آنان، به داوری مراجعه كنند. آنها میتوانند
داور یا داوران خود را قبل یا بعد از بروز اختلاف تعیین كنند و حتی
میتوانند انتخاب داور یا داوران را به شخص ثالث یا دادگاه واگذار نمایند.
در
مورد قراردادهای مابین اتباع ایران و اتباع خارجی، طرف ایرانی نمیتواند تا
زمانی كه اختلاف ایجاد نشده در قرارداد ملتزم شود كه: در صورت بروز
اختلاف، حل آن را به داور یا داوران یا هیئت حل اختلاف (با تابعیت خارجی)
موكول میكنند. هر معاملهای كه در آن برخلاف این قاعده رفتار شود، در
قسمتی كه با قانون مخالفت دارد باطل و بدون اثر خواهد بود.
ارجاع به داوری در دعاوی مربوط به اموال عمومی و دولتی
در
دعاوی راجع به اموال عمومی و دولتی (برای مثال دعوی خلع ید از ساختمان
وزارت ...)، ارجاع به داوری پس از تصویب هیئت وزیران و اطلاع مجلس شورای
اسلامی صورت میگیرد. در مواردی كه طرف، دعوی خارجی یا موضوع دعوی از
موضوعاتی باشد كه قانون آن را مهم تشخیص داده، تصویب مجلس شورای اسلامی
ضروری است.
موضوع و مدت داوری
در هر
موردی كه داور تعیین میشود، باید موضوع و مدت داوری و مشخصات طرفین و داور
یا داوران (به نحوی كه اشتباه رفع شود) تعیین شود. در صورتی كه تعیین داور
بعد از بروز اختلاف باشد، موضوع اختلاف كه به داوری ارجاع شده، باید به
طور روشن مشخص و مراتب به داوران ابلاغ گردد.
در مواردی كه:
ـ طرفین معامله متعهد به معرفی داور شده ولی داور یا داوران خود را معین نكرده باشند.
ـ یا در موقع بروز اختلاف نخواهند یا نتوانند در معرفی داور اختصاصی خود اقدام كنند
ـ یا در تعیین داور ثالث تراضی نمایند و تعیین داور به دادگاه یا شخص ثالث نیز محول نشده باشد،
یك طرف
میتواند داور خود را معین كرده و او را به وسیله اظهارنامه رسمی به طرف
مقابل خود معرفی و درخواست تعیین داور كند یا اینكه نسبت به تعیین داور
ثالث تراضی نماید. در این صورت طرف مقابل مكلف است ظرف مدت 10روز از تاریخ
ابلاغ اظهارنامه، داور خود را معرفی یا در تعیین داور ثالث تراضی كند.
هرگاه تا پایان مدت یاد شده اقدامی صورت نگیرد، ذی نفع میتواند حسب مورد
برای تعیین داور به دادگاه مراجعه كند.
در مواردی كه مقرر شده حل اختلاف به یك داور ارجاع شود و طرفین نخواهند یا نتوانند در انتخاب داور تراضی كنند و نیز در صورتی كه:
ـ داور یكی از طرفین فوت شود یا استعفا دهد و طرف مقابل نخواهد جانشین او را معین كند،
ـ یا در هر موردی كه انتخاب داور به شخص ثالث واگذار شده، آن شخص از تعیین داور خودداری كند یا تعیین داور از طرف او غیرممكن باشد،
هریك
از طرفین میتوانند با معرفی داور مورد نظر خود به وسیله اظهارنامه، از طرف
مقابل درخواست كند كه ظرف مدت 10 روز از تاریخ ابلاغ اظهارنامه نظر خود را
در مورد داور واحد اعلام كند یا حسب مورد در تعیین جانشین داور متوفی یا
مستعفی یا داوری كه انتخاب او به وسیله ثالث مقدور شده، اقدام كند. در
صورتی كه با انقضای مهلت اقدامی به عمل نیاید، ذی نفع میتواند برای تعیین
داور به دادگاه مراجعه كند.
هرگاه
طرفین ملتزم شده باشند كه در صورت بروز اختلاف بین آنان شخص معینی داوری
كند و آن شخص نخواهد یا نتواند به عنوان داور رسیدگی كند و به داور یا
داوران دیگری نیز رضایت ندهند، رسیدگی به اختلاف، با دادگاه میباشد.
چنانچه
در قرارداد داوری تعداد داور معین نشده باشد و طرفین نتوانند در تعیین
داور یا داوران توافق كنند، هریك از طرفین باید یك نفر داور اختصاصی معرفی و
یك نفر را با توافق یكدیگر به عنوان داور سوم تعیین كنند.
چه اشخاصی نمیتوانند به عنوان داور انتخاب شوند
اشخاص
ورشكسته، مجنون، صغیر و سفیه (كسانی كه اعمالشان در امور مالیشان عقلایی
نیست) و نیز كسانی كه به موجب حكم قطعی دادگاه یا بر اثر آن از داوری محروم
شدهاند، نمیتوانند به عنوان داور انتخاب شوند. حتی اگر طرفین اختلاف با
انتخاب آنان موافق باشند، باز هم نمیتوان آنان را به عنوان داور تعیین
كرد.
البته
اشخاص زیر نیز از سوی دادگاه به عنوان داور انتخاب نمیشوند مگر آنكه طرفین
اختلاف در این امر اتفاق نظر داشته و با یكدیگر موافق باشند:
ـ اشخاصی كه كمتر از 25 سال سن دارند.
ـ اشخاصی كه خودشان در موضوع مورد اختلاف ذینفع هستند.
ـ
اشخاصی كه با یكی از طرفین اختلاف رابطه فامیلی (سببی یا نسبی) تا درجه دوم
از طبقه سوم داشته باشند (برای مثال پدر، خواهر، برادرزاده، پسرعمو و ...)
اشخاصی كه قیم یا كفیل یا مباشر امور یكی از طرفین اختلاف هستند یا طرفین اختلاف مباشر امور آنان هستند.
ـ اشخاصی كه خود یا همسرانشان وارث یكی از طرفین اختلاف باشند.
ـ
اشخاصی كه با یكی از طرفین دعوا یا با اشخاصی كه رابطه فامیلی (سببی یا
نسبی) تا درجه دوم از طبقه سوم با یكی از طرفین دعوا دارند، در گذشته یا در
حال محاكمه كیفری داشته باشند.
ـ
اشخاصی كه در خود یا همسرانشان یا یكی از فامیلها (سببی یا نسبی) تا درجه
دوم از طبقه سوم او، با یكی از اصحاب دعوی یا همسر یا یكی از فامیلهای
سببی یا نسبی تا درجه دوم از طبقه سوم او محاكمه مدنی داشته باشند.
ـ
كارمندان دولت در حوره مأموریتشان (البته باید توجه داشت كه همه قضات و
كارمندان اداری شاغل در دستگاه قضایی نمیتوانند داوری كنند هرچند با رضایت
و توافق طرفین دعوی باشد).
حدود اختیارات و وظایف داوران
طرفین
اختلاف باید اسناد و مدارك خود را به داوران ارائه و تسلیم كنند. داوران
نیز میتوانند توضیحات لازم را از آنان بخواهند و اگر برای تصمیمگیری نیاز
به نظر كارشناسی دارند، از كارشناس استفاده كنند.
داوران
در رسیدگی و صدور رای، تابع تشریفات و مقررات قانون آیین دادرسی مدنی
نیستند. ولی باید مقررات داوری را رعایت كنند. در هر حال رای داور باید
موجه و مستدل باشد و مخالف مقررات و قوانین ایجاد كننده حق مانند «قانون
مدنی» نباشد. برای مثال داور نمیتواند در تعیین سهمالارث سهم دختر را دو
برابر سهم پسر قرار دهد یا در مورد تخلیه مكان استیجاری غیرتجاری برای
مستأجر حق كسب و پیشه تعیین كند. رأی داور قابلیت اجرا دارد و اگر محكوم تا
20 روز پس از ابلاغ رأی داور را اجرا نكند، دادگاه به درخواست ذینفع (طبق
رأی داور)، برگ اجرایی صادر خواهد كرد و همانند احكام دادگاهها این رأی
اجرا خواهد شد. باید توجه داشت كه رأی در پارهای از موارد باطل بوده و
قابلیت اجرا ندارد. این موارد عبارتند از:
ـ رأی
داور برخلاف مقررات و قوانین ایجادكننده حق باشد. برای مثال در مسئله
مطالبه وجه نقد، به این دلیل كه رسید مدعی سند عادی است، از رسیدگی به آن
خودداری كند یا در دعوی مطالبه نفقه زوجه، از زوج هزینه را به این دلیل كه
زن دارای خانه شخصی است، به حساب نیاورد و ... .
ـ داور نسبت به مطالبی كه موضوع داوری نبوده رای صادر كرده باشد.
ـ داور
خارج از حدود اختیارات خود رای صادر كرده باشد. البته در این حالت فقط آن
قسمت از رای كه خارج از حدود اختیار او بوده باطل است.
ـ رای
داور با آنچه كه در دفتر املاك اداره ثبت یا بین طرفین اختلاف در دفتر
اسناد رسمی ثبت شده و دارای اعتبار قانونی است، مخالف باشد.
ـ رای به وسیله داورانی صادر شده باشد كه مجاز به صدور رای نبودهاند.
ـ قرارداد راجع به ارجاع امر به داوری بیاعتباری بوده باشد.
در
موارد گفته شده، هر یك از طرفین اختلاف حق دارد ظرف 20 روز از تاریخ ابلاغ
رأی داور به دادگاه شكایت كرده و بطلان رای داور را درخواست كنند. دادگاه
نیز مكلف است به درخواست او رسیدگی كرده و هرگاه رای از موارد مذكور در
بالا باشد، حكم به بطلان آن صادر خواهد كرد به این صورت كه تا رسیدگی به
اصل دعوی و قطعی شدن رای دادگاه، رای داور متوقف میماند و اجرا نخواهد شد.
رای
داور فقط درباره «طرفین اختلاف»، «اشخاصی كه در تعیین داور دخالت و شركت
داشتهاند» و «قائم مقام قانونی آنها» معتبر است و نسبت به سایر اشخاص
تاثیری نخواهد داشت.
داوری در طلاق
قبل از هر چیز باید توجه داشت كه دعاوی راجع به «اصل نكاح و فسخ آن»، «طلاق» و «نسب» قابل ارجاع به داوری نیست.
موضوع
دیگر آنكه از تاریخ 28/8/1371 زوجهایی كه قصد طلاق و جدایی دارند، باید
جهت رسیدگی به اختلاف خود به دادگاه مراجعه و اقامه دعوی كنند. اگر اختلاف
آنان از طریق دادگاه و داورانی كه از سوی دادگاه برگزیده میشوند حل و فصل
نشد، دادگاه با صدور گواهی عدم امكان سازش، آنان را به دفاتر رسمی طلاق
خواهد فرستاد. داوری در طلاق تابع شرایط گفته شده در بندهای دیگر نیست. پس
از ارجاع امر به داور از سوی دادگاه، هر یك از زوجین موظف هستند ظرف 20 روز
از آن تاریخ، یك نفر از بستگان خود را
(كه
مسلمان و آشنا به مسائل اجتماعی، خانوادگی و شرعی است، حداقل 40سال دارد،
متأهل و متعهّد بوده و حسن شهرت نیز دارد) به دادگاه معرفی كنند.
در
صورتی كه بین بستگان زوجین فرد واجد این شرایط وجود نداشت، یا اینكه حاضر
به پذیرش داوری نبود، زوجین میتوانند داور خود را از بین افراد دیگر كه
واجد صلاحیتاند تعیین و معرفی كنند.
در صورت امتناع آنها از معرفی فرد مزبور، دادگاه رأساً از بین افراد واجد صلاحیت مبادرت به تعیین داور خواهد كرد.
داوران
منتخب زوجین یا منصوب از سوی دادگاه، موظفاند كه با برگزاری حداقل دو
جلسه با حضور زوجین، سعی در رفع اختلاف بین آنها داشته باشند و چنانچه موفق
نشدند، نظر خود را بر امكان یا عدم امكان سازش به دادگاه تسلیم كنند. در
صورت عدم امكان سازش، گزارشی كتبی مبنی بر عدم امكان سازش (مطابق عقدنامه و
شروطی كه در آن آمده)، تعیین تكلیف و صلاحیت سرپرستی فرزندان و حل و فصل
مسائل مالی با امضای داوران زن و شوهر باید تحویل دادگاه شود.
موضوعات مرتبط: آئین دادرسی مدنی
تاريخ : سه شنبه یکم مرداد ۱۳۹۲ | 17:53 | نویسنده : |
مشاوره حقوقی رایگان
تعریف و مفهوم پولشویی
سرقت
اجرت المثل ایام زوجیت | شرایط، نحوه محاسبه و مراحل قانونی
نفقه چیست؟ نفقه زوجه و نحوه پرداخت نفقه به زن
چک چیست؟ انواع چک بانکی و قوانین مربوط به آن ها را بشناسید!
سفته چیست؟ قوانین سفته و نحوه صدور آن
تامین خواسته مهریه
تعدیل مهریه
تمامی مراحل تخلیه سرقفلی به علت عدم پرداخت اجاره بها
زنای به عنف و مجازات آن
ارث چیست
روابط نامشروع و طرح دعاوی مربوط به آن
مجازات جرم حمل مواد مخدر
اعمال منافی عفت چیست
شرایط ابطال مزایده دادگاه
دعاوی ابطال اسناد رسمی
طلاق خلعی چیست و چه شرایطی دارد؟
خلع ید مشاعی یعنی چه + شرایط خلع ید مشاعی چیست؟
مهریه
تعریف و مفهوم پولشویی
سرقت
اجرت المثل ایام زوجیت | شرایط، نحوه محاسبه و مراحل قانونی
نفقه چیست؟ نفقه زوجه و نحوه پرداخت نفقه به زن
چک چیست؟ انواع چک بانکی و قوانین مربوط به آن ها را بشناسید!
سفته چیست؟ قوانین سفته و نحوه صدور آن
تامین خواسته مهریه
تعدیل مهریه
تمامی مراحل تخلیه سرقفلی به علت عدم پرداخت اجاره بها
زنای به عنف و مجازات آن
ارث چیست
روابط نامشروع و طرح دعاوی مربوط به آن
مجازات جرم حمل مواد مخدر
اعمال منافی عفت چیست
شرایط ابطال مزایده دادگاه
دعاوی ابطال اسناد رسمی
طلاق خلعی چیست و چه شرایطی دارد؟
خلع ید مشاعی یعنی چه + شرایط خلع ید مشاعی چیست؟
مهریه
لطفا از دیگر مطالب نیز دیدن فرمایید